Archiwa tagu: wyprawa

Archeo_w_podr_skand

Archeolodzy w podróży – Skandynawia

Tym razem nasi ulubieni archeolodzy wyruszyli na północ.

Z przyjemnością pragniemy poinformować,  że patronatem objęły wyprawę zarówno Multiversum i nasz facebookowy serwis Polska Magiczna.

Bieżące informacje z wyprawy znajdziecie na stronie: http://archeolodzywpodrozy.blogspot.com/

Archeo_w_podr_skand

wyprawa śladem koczownikow

wyprawa-konik

Nasi wędrowni archeolodzy co raz bliżej wyruszenia w podróż.

Możesz ich wesprzeć głosując na ich wyprawę na stronie http://www.miejodwage.pl/776
Jest już także nie tylko tylko tablica wyprawy na fb

www.facebook.com/ArcheolodzyWPodrozy?ref=ts&fref=ts

ale też blog http://archeolodzywpodrozy.blogspot.com/

O wydarzeniach będziemy oczywiście zawiadamiać także w naszym informatorze Polska Magiczna: https://www.facebook.com/PolskaMagiczna

Jak zostać władcą świata – teoria i praktyka.

wyprawa-konikZ niekłamaną przyjemnością pragniemy poinformować o objęciu honorowym patronatem wyprawy naukowej studentów i entuzjastów archeologii tym bardziej, że będzie dotyczyła historii Słowian. Prosimy też o wsparcie projektu przez głosowanie na niego na stronie http://www.miejodwage.pl/776

Tyle tytułem wstępu. Poniżej zamieszczamy dokładne informacje o projekcie:

Jak zostać władcą świata – teoria i praktyka. Archeologiczna wyprawa śladem koczowników i wielkich imperiów

DZIEDZINA NAUKOWA, KTÓREJ DOTYCZY PROJEKT
Archeologia średniowiecza
MIEJSCE REALIZACJI
Polska, Ukraina, Rosja, Gruzja, Turcja, Bułgaria, Rumunia, Węgry, Słowacja

wyprawa
planowana trasa wyprawy

TERMIN REALIZACJI
17.04.-1.12.2013
INSTYTUCJE WSPÓŁPRACUJĄCE
Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytety w Rostowie nad Donem, Moskwie, Petersburgu i Irkucku, Fundacja Przyjaciół IA UW, Fundacja Dziedzictwo Nasze
CELE PROJEKTU
– zorganizowanie konferencji „Średniowiecze w Polsce i Rosji okiem archeologa” na rosyjskich uniwersytetach w Rostowie nad Donem, Moskwie, Petersburgu i Irkucku na temat badań archeologicznych w Polsce i Rosji
– dokumentacja fotograficzna i opisowa głównych stanowisk archeologicznych w Rosji, Ukrainie, Węgrzech, Bułgarii, Turcji, Gruzji i Słowacji związanych z wielkimi imperiami funkcjonującymi w okresie wędrówek ludów oraz średniowiecza
– dokumentacja kultury materialnej regionu ałtajskiego oraz bajkalskiego
– zorganizowanie otwartych wykładów na Uniwersytecie Warszawskim oraz wystawy zdjęć mających na celu zaprezentowanie efektów projektu oraz przybliżenie studentom archeologii Rosji
SPODZIEWANE EFEKTY PROJEKTU
– nawiązanie współpracy naukowej z ośrodkami akademickimi Rosji (Moskwa, Petersburg, Irkuck)
– stworzenie bazy fotografii oraz dokumentacji opisowej stanowisk i zabytków archeologicznych Rosji, Ukrainy, Turcji, Bułgarii, Rumunii, Słowacji i Gruzji, która byłaby udostępniona w Instytucie Archeologii jako materiał dydaktyczny
– wymiana poglądów i informacji ze studentami rosyjskimi i przeprowadzenie dyskusji na temat archeologii, wzajemne poszerzanie wiedzy
– przybliżenie studentom Uniwersytetu Warszawskiego archeologii wymienionych krajów oraz kultury materialnej i etnografii rejonu ałtajskiego i bajkalskiego
METODA BADAWCZA
– przeprowadzenie konferencji/warsztatów i dyskusji
– dokumentacja fotograficzna i opisowa
WARTOŚĆ NAUKOWA PROJEKTU

Projekt pozwala na wzajemną edukację studentów biorących udział w projekcie oraz studentów rosyjskich, którzy wezmą udział w konferencji i zaprezentują badania archeologiczne prowadzone przez swoją uczelnię. Ponadto po zebraniu materiałów będą one dostępne dla studentów UW jako materiał dydaktyczny, a także będą mieli okazję wziąć udział w wykładach organizowanych przez grupę projektową po powrocie do Polski. Prezentowane będą na nich materiały trudno dostępne w kraju.
Jednocześnie osobom nie związanym z archeologią zostaną przybliżone główne stanowiska i zabytki będące unikalnym kulturowym dziedzictwem, wartym poznania i zachowania. Będzie to także okazja to promocji archeologii jako dziedziny nauki pozwalającej zrozumieć początki państw funkcjonujących w Eurazji na przestrzeni dziejów oraz ich skomplikowane dzieje, które odciskają swój ślad i determinują to, jak wyglądają one obecnie.
ZNACZENIE PROJEKTU
Jednym z celów naszego projektu jest nawiązanie lub zacieśnienie współpracy z głównym ośrodkami akademickimi w Rosji: w Rostowie nad Donem (Jużnyj Federalnyj Uniwersytet), Moskwie (Moskiewskij Gosudarstwiennyj Uniwersytet), Petersburgu (Sankt-Petersburski Gosudarstviennyj Uniwersytet) i Irkucku (Irkutskij Gosudarstviennyj Uniwersytet W trakcie konferencji przybliżymy rosyjskim studentom działalność i badania prowadzone przez IA UW.
Ponadto planujemy zorganizować otwarte pokazy slajdów w klubokawiarniach w Warszawie, co zapewni jednocześnie reklamę UW na zewnątrz.
O KOCZOWNIKACH I SŁOWIANACH SŁÓW KILKA
Wielki Step – kraina koczowników
Wielki Step to arena dziejów już od czasów starożytnych. Azja jako kolebka wielkich imperiów od zawsze musiała się zmagać z coraz to innymi ludami, którym można nadać wspólną nazwę żywiołu koczowniczego. Na rozległym, stepowym terenie, od północno-wschodnich wybrzeży Morza Kaspijskiego przez podgórze Ałtaju a ż do źródeł Jeniseju w pobliżu dzisiejszego miasta Kyzył, mieszkały różnorodne plemiona pasterskie, od ok. X-IX w. p.n.e. prowadzące wędrowny tryb życia.
Na przełomie VIII i VII w. p.n.e. w obrębie ówczesnego Urartu, Armenii i Kapadocji, pojawili się Kimmerowie, wyparci w poł. VII w. p.n.e. z północnego Nadczarnomorza i Podkaukazia przez Scytów, znanych m.in. z relacji Herodota.
Na terenie Górnego Ałtaju mamy do czynienia z ludem Saków, mylnie niekiedy utożsamianym ze Scytami. To Sakowie właśnie są twórcami kultury pazyryckiej, do której należą kurhany datowane na V-IV w. p.n.e. z drewnianymi komorami zawierającymi zabalsamowane ciała ałtajskich przywódców. Część z nich została wyrabowana prawdopodobnie już w XVII-XVIII w., pierwsze wykopaliska archeologiczne przeprowadził natomiast W.W. Radłow. Kurhany zawierały pochówki oraz organiczne artefakty (tkaniny, drewno), które zachowały się dzięki specyficznym warunkom depozycji oraz balsamowaniu ciał po śmierci.

Szczególnie ważna i interesująca jest eponimiczna dla tej kultury Dolina Pazyrycka, badana od 1947 r. Wykopaliska ujawniły wielką dbałość, jaką wykazywali Sakowie podczas grzebania swych przywódców. Drewniane komory grobowe, budowane na zrąb wkopane były w skaliste podłoże. Wewnątrz znaleziono resztki wozów i wyroby snycerskie. Wśród innych darów warto wymienić naczynia, instrumenty (w tym harfa i bębny), meble, dywany (najstarsze w Azji Środkowej), ubrania, figurki a także bogato zdobione rzędy końskie. Częste są także pochówki końskie, co jest jednym z ważniejszych elementów kultur stepowych, nierozerwalnie związanych z tym zwierzęciem.
Od VII w. na Wielkim Stepie, w dorzeczu Wołgi i Donu, pojawia się kolejne wielkie imperium – Kaganat Chazarski. Ich najsłynniejszą twierdzą jest Sarkel – Biała Wieża, której pozostałości odkryły badania archeologiczne.
Chazarowie podbili greckie kolonie na wybrzeżu Morza Azowskiego (np. Tanais); w dość szybkim tempie zostali jednak zhellenizowani i podporządkowali się kulturze i stylowi życia Greków.
Koczownicze oblicze Europy w początkach wieków średnich
Panonia, Siedmiogród, tereny dzisiejszych Rumunii, Bułgarii i Węgier to obszar niezwykle ciekawy i różnorodny, o dynamicznej historii. Od okresu wędrówek ludów aż po schyłek wczesnego średniowiecza pojawiło się tam wiele ludów koczowniczych, a także żywioł słowiański w swojej ekspansji na zachód w V-VI w.
Wielką wędrówkę ludów zapoczątkowali przybyli ze stepów azjatyckich Hunowie, których wpływ widzimy także na ziemiach polskich (np. stanowiska archeologiczne w Jakuszowicach i Jędrzychowicach). Zapoczątkowali oni tym samym wielką falę migracji plemion germańskich na zachód, a do Europy wkroczyły kolejni nomadzi.
Awarowie to lud, który został zauważony przez cywilizację śródziemnomorską dopiero w VI w., gdy ich armia pojawiła się w pobliżu limesu rzymskiego. Sprzymierzeni z Alanami gnębionymi przez najazdy huńskie, Awarowie stanowili potencjalnych sojuszników Bizancjum w walce z innymi barbarzyńcami. Według relacji Menandra mieli oni być zbiegłymi poddanymi Turków.
Jedna z najpowszechniejszych teorii łączy Awarów z azjatyckim ludem Żou-żan (federacja plemion wywodzących się z grupy Hiun-nu). Zajmowali tereny przy jeziorze Bałchasz. Stamtąd mieli zostać przegnani przez Turków, aby pojawić się w rejonie Kaukazu.
Awarowie zaoferowali swe usługi Bizantyjczykom w walce z Hunami, a następnie rozgromili osiadłych na Wielkiej Nizinie Węgierskiej Gepidów, którzy zamieszkiwali te tereny od IV w. Po tych działaniach kagan Awarów Bajan zażądał od Cesarstwa wznowienia płacenia trybutu za utrzymywanie spokoju na granicy i oddania strategicznie położonego Sirmium nad Sawą. Działo się to w II poł. VI w.
Był to czas także wojen i przymierzy ze Słowianami, a końcu i ataku tych dwóch ludów na Bizancjum. W 626 r. armia awarska obejmowała oddziały bułgarskie, gepidzkie i słowiańskie; zawarto także porozumienie z Persami, wrogimi Cesarstwu. Wtedy też Awarowie stanęli u wrót Konstantynopola, lecz oblężenie nie zakończyło się sukcesem. Odstąpiono od niego dość szybko; przypuszcza się, że miało to związek z kryzysem, jakie wówczas przechodziło państwo awarskie oraz buntem Słowian pod wodzą frankijskiego kupca Samona, znanego z kroniki Fredegara. Ostatecznie państwo upadło na skutek wyniszczających wojen z Bawarami, Frankami oraz walk wewnętrznych. Dostawszy się pod protekcję Karola Wielkiego w charakterze wasala, Awarowie nie byli w stanie obronić Panonii i Siedmiogrodu, które podporządkowali sobie Bułgarzy pod wodzą chana Kruma w latach 804-807. Resztki ludności awarskiej zostały szybko zasymilowane.
Kulturę materialną Awarów znamy głównie z cmentarzysk na terenie obecnych Węgier i Rumunii, takich jak Keszthely, Cerskut, Mödling, Fönlak czy tez Böcs, gdzie odnaleziono bogato wyposażone tzw. groby książęce zawierające prawdopodobnie pochówki arystokracji awarskiej. Znane są przede wszystkim ażurowe aplikacje pasa i charakterystyczne, długie szable.
Podbici przez Awarów w czasach świetności ich państwa zostali m.in. Bułgarzy – lud obecnie zeslawizowany, we wczesnym średniowieczu stanowił mieszankę plemion trackich, greckich, słowiańskich i innych. Bułgarów europejskich przywiódł ich władca Asparuch – uciekając przed Chazarami dotarł do ujścia Dunaju. Tzw. Stara Bułgaria usytuowana między Wołgą a Dnieprem upadła w VII w. pod najazdem Kaganatu Chazarskiego.
Pierwszą stolicą stała się Pliska. Znajduje się w niej słynny pałac chana Kruma, toczącego zwycięskie wojny z Awarami i Bizancjum. W Plisce znajdują się też słynne baby kamienne, charakterystyczne dla ludów koczowniczych. Bogactwo kultury Bułgarów prezentują także takie stanowiska jak Madara, ze słynnym reliefem jeźdźca, przedstawiającym triumf chana Terwela, czy Wielki Presław, który został druga stolicą z woli cara Symeona w X w. Mieli się tam chronić uczniowie Cyryla i Metodego.
Kolejny z ludów koczowniczych, Madziarzy (Węgrzy), pojawiają się na arenie Europy dopiero w II poł. IX w. Jest to lud pochodzenia ugrofińskiego, pierwotnie prowadzący gospodarkę według modelu zbieracko-łowieckiego, potem – włączony w sferę oddziaływań tureckich – przyjął wędrowny tryb życia. Jest to też jedyny naród koczowniczy, który zbudował w Europie trwałe państwo pod panowaniem dynastii Arpadów. Za ich kolebkę uznaje się tereny środkowego Powołża i dorzecza Kamy za Uralem (okolice dzisiejszej Ufy). W VIII w. dotarli nad Don, gdzie część ludu miała zostać i założyć Magna Hungarię. Opowieść o mitycznej krainie przodków znanej też jako Lebedia przetrwała w zbiorowej pamięci Węgrów.
Na Wielkiej Nizinie Węgierskiej stworzyli prężnie działające państwo pod wodzą Gejzy, który przyjął chrzest w 974 r., co zaowocowało powstaniem 10 diecezji, a od XI w., na dwa stulecia przed Polską – pełnej sieci parafialnej. Jego następca, Stefan, połączył wszystkie plemiona madziarskie i zdobył koronę królewską. Za jego czasów powstały w tym kraju także pierwsze zakony benedyktyńskie, np. w Pannohalma. Po śmierci został ogłoszony pierwszym świętym i patronem Węgier.
Za pierwszą stolicę Węgier uznaje się Szekesfehervar, gdzie pochowano św. Stefana. Z innych ważnych ośrodków warto wymienić także Pecz w Węgrach południowych, który od 1009 r. był siedzibą biskupstwa.
Ekspansja Słowian i ich pierwsze państwa

Słowianie to lud, który pojawił się w Europie w V-VI w., jako jedna z ostatnich grup ludzkich migrujących na zachód. Do dziś trwają spory na temat ich kolebki; upatruje się ja w dorzeczu Dniepru, Dniestru i Prypeci, na terenie dzisiejszej Ukrainy i Białorusi. Utożsamiana jest z kulturą kijowską, wykształconą po upadku germańskiej kultury czerniachowskiej, dominującej w rejonie północnego wybrzeża Morza Czarnego na początku IV w. Tym sposobem archeolodzy próbują wydzielać kulturę wczesnosłowiańską, reprezentowaną przez stanowiska takiej jak Korczak, Kodyn, Zelenyj Gaj, Chotomel i Łuka-Rajkowiecka; to ostatnie jest zarazem eponimiczne dla kultury wczesnych Słowian od linii Wisły do dorzecza Dniepru.
Na wschód od kultury Łuka-Rajkowieckiej znajdował się konglomerat ludów słowiańsko-koczowniczych. Przykłady wpływów stepowców na kulturę Słowian możemy odnaleźć na grodziskach i cmentarzyskach dorzecza górnego i średniego Donu, związanych z plemieniem Wiatyczów. Nieco na północ natomiast mamy natomiast do czynienia ze strefą wpływów ludów bałtyjskich i finno-ugryjskich nad górną Wołgą, co również znajduje odzwierciedlenie w materiale zabytkowym.
Kluczowe dla początków państwa ruskiego są stanowiska położone na północy kraju, takie jak Nowogród, Stara Ładoga i Gniezdowo. Były to ośrodki waregów przybyłych na te tereny ze Skandynawii. Tradycyjnie już za twórcę Rusi uznaje się Ruryka, władcę Nowogrodu z IX w. Według kroniki Nestora członkowie jego drużyny, Askold i Dir, mieli zająć z kolei Kijów, odbijając go z rąk Chazarów. Blisko Kijowa znajduje się także Ławra Pieczerska, gdzie miała powstać słynna Powieść minionych lat. W rejonie Nowogrodu i Starej Ładogi o obecności Skandynawów świadczą ogromne ilości wikińskich zabytków, a także charakterystyczne dla ich kultury wielkie kurhany (np. Czarna Mogiła w Gniezdowie) z bogatym inwentarzem. Ruś była ogromnym terytorium, niebywale różnorodnym dzięki wpływom tak licznych kultur – od Skandynawów, Bałtów i plemion finno-ugryjskich na północy po koczowniczych Chazarów na południu (Czernichów).
Na terenie dzisiejszych Czech i Słowacji pierwsze próby stworzenia organizacji z centralną władzą widzimy już w 623 r. w krótkotrwałym tworze rozwijającym się pod wodzą kupca frankijskiego Samo, który według Roczników Fuldajskich miał pomóc Słowianom w walce z Awarami. Po jego śmierci państwo jednak szybko się rozpadło. Ważniejsze w tym regionie było państwo wielkomorawskie z ośrodkami w Mikulcicach i Pohansku. Był to twór z pewnością najprężniej działający, lecz nie jedyny. W IX w. we wschodniej części Wielkich Moraw, tj. na terenie dzisiejszej Słowacji i północno-zachodnich Węgier (Panonia), po rozpadzie państwa Awarów wyrosło księstwo z ośrodkiem w Nitrze, którym władał Pribina. Został on wygnany ok. 836 r. przez morawskiego władcę, Morjmira, a jego państwo zostało włączone do Wielkich Moraw, aczkolwiek zachowując pewną autonomię; stała się nawet siedzibą biskupstwa.